Pawilon muzealny w Nałęczowie - projekt budynku pasywnego

Nałęczów, PL

Pawilon muzealny dla dwóch muzeów literackich - Stefana Żeromskiego i Bolesława Prusa w Nałęczowie

Obecnie muzeum S. Żeromskiego mieści się w Chacie Żeromskiego zlokalizowanej na przedmiotowej działce. Miejsce to nie zapewnia jednak powierzchni, której wymaga funkcja muzealna – brak jest zaplecza dla pracowników, brak zaplecza sanitarnego oraz pomieszczeń pomocniczych, niewielka przestrzeń wystawiennicza, niedostateczne zabezpieczenie zbiorów przed szkodliwymi czynnikami, niska temperaturą w okresie zimowym.
Muzeum Bolesława Prusa zlokalizowane jest obecnie w pomieszczeniach (dwóch niewielkich pokojach) w zespole pałacowym w Nałęczowie. Lokal nie należy do muzeum
i ma być wkrótce wypowiedziana umowa najmu, konieczna jest, więc nowa lokalizacja siedziby muzeum.

Projektowany budynek muzeów zlokalizowany będzie na działce nr 102 przy
ul. S. Żeromskiego w Nałęczowie. Działka o powierzchni ok 7000 m2 położona jest na wschodnim stoku wzgórza zwanego Armatnią Górą. Działkę na początku XX wieku zakupił pisarz Stefan Żeromski, on tez wzniósł w północno zachodniej części działki niewielką chatę projektu Jana Witkiewicza – Koszczyca, która przez lata służyła pisarzowi za letnią pracownię. W 1918-1922 roku po śmierci syna pisarza w najniższej części działki przy wschodniej granicy wzniesione zostało mauzoleum Adama Żeromskiego, również projektu Jana Witkiewicza-Koszczyca.
Działka w początkowym okresie była niemal zupełnie niezadrzewiona, z wyjątkiem lipy
w południowym narożniku. Zachodnia granica działki została obsadzona przez pisarza drzewami (głównie dęby, buki, topole i świerki), z których jedynie kilka przetrwało do dziś. W późniejszych latach w północno zachodniej części działki założony został sad owocowy. Przed mauzoleum zasadzono dwa szpalery dębów tworzące krótką alejkę.
Pozostałe widoczne dzisiaj nasadzenia jak alejka tuji , liczne krzewy zgromadzone głównie przy Chacie są to nasadzenia wtórne bez wyraźnego planu przestrzennego oraz walorów estetycznych. Liczne samosiejki przyczyniają się tez do obecnego wyglądu ogrodu.
Na podstawie opinii konserwatorskiej otrzymanej w w2004 roku z Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków w Lublinie proponowaną lokalizacją pod nową inwestycję była część północno wschodnia ”w dole” działki. Planowany w tamtym okresie obiekt, choć nazwany „muzealno-administracyjnym” służyć miał jednak głównie za zaplecze dla muzeum S. Żeromskiego. Jego powierzchnia nie została dokładnie określona, w piśmie znajdujemy określenie „niewielki obiekt”.
Projektowany obecnie budynek mieścił będzie dwa muzea z salami wystawowymi dla wystaw stałych oraz czasowych, salę edukacyjną dla ok 40-50 osób, pomieszczenia towarzyszące obsłudze gości, zaplecze administracyjne, magazyny oraz zaplecze techniczne. Powierzchnie zabudowy obiektu planuje się na 630 m2.

Po wizji lokalnej, rozpoznaniu dendrologicznym i pomiarach wolnego terenu pomiędzy koronami drzew powierzchnia sugerowanego obszaru (część północno wschodnia w dole działki) okazała się niewystarczająca. Budowa obiektu w zbyt małej odległości od istniejących drzew mogłaby spowodować uszkodzenie drzew.
Wykonane analizy widokowe pokazują, iż przy zachowaniu odpowiedniej wysokości projektowanego obiektu, przy częściowym wkopaniu budynku w teren bardziej odpowiednią lokalizacją jest północno zachodnia część działki porośnięta jedynie drzewami owocowymi i niskimi samosiejkami.

Ponadto teren położony jest blisko ulicy S. Żeromskiego, co umożliwia proste skomunikowanie go z drogą dojazdową i możliwość dojazdu samochodów z elementami ekspozycji muzealnych. W tej części działki projektowany budynek nie koliduje
z najstarszym drzewostanem.

W celu zmniejszenia powierzchni zabudowy i maksymalnego wpisania budynku w teren wzgórza niezbędne pomieszczenia techniczne: wentylatornię, kotłownię, rozdzielnię elektryczną zlokalizowano na najniższej kondygnacji podziemnej. Niewielkie podpiwniczenie budynku nie wpłynie negatywnie na istniejący drzewostan.

Założenie ogrodowo-parkowe.
Projekt zakłada przesadzenie lub przycięcie tui zasadzonych w okresie powojennym przy alei prowadzącej do mauzoleum. Tuje mogą być przesadzone w rejon granicy działki za mauzoleum tak, aby zasłoniły sąsiednią zabudowę jednorodzinną. Inwestor sugeruje żeby tuje przyciąć i wymodelować, (jeżeli jest to możliwe dla tego gatunku krzewów iglastych) Tuje tworzą obecnie ciemną aleję o charakterze cmentarnym dzielącą sztucznie ogród na 2 części: część przy Chacie oraz ogród z drzewami owocowymi. Jeżeli nie będzie możliwe przesadzenie tuji,  w ich miejscu proponujemy zasadzenie drzew owocowych. Przesadzenie tuji pozostawiamy do decyzji Inwestora. Projektowane drzewa owocowe uzyskane będą poprzez naszczepienie gatunków pochodzących z okresu XIX wieku, które występują nadal w sadach w okolicach Nałęczowa. Istniejące drzewa owocowe w dolnej części parku zostały zasadzone w okresie powojennym jako naszczepki drzew owocowych z XIX wieku. Drzewa te są w wieku ok 50 lat, są bardzo zniszczone i nie jest możliwe ich przesadzenie w inne miejsce.
Zgodnie z ewidencją parku Nałęczów- ogród przy Chacie Żeromskiego opracowana przez
mgr zabytkoznawstwa i konserwatorstwa Juliusza Wendlandta, mgr inż. architekta krajobrazu Pawła Lisieckiego oraz mgr inż. architekta krajobrazu Macieja Rymkiewicza
w 20.11.1996 roku cyt.: „należy dążyć do kompozycyjnego zintegrowania ogrodu i nadania mu formy zgodnie z charakterem miejsca i okresem powstania założenia”.

Na terenie parku - ogrodu wykonany zostanie układ ścieżek spacerowych o szerokości ok 1,60 m. Nawierzchnia ścieżek: żwirowa, przepuszczająca wodę. Pomiędzy nawierzchnią
a trawnikiem obrzeże z blachy stalowej grubości 10mm ustawionej pionowo do poziomu nawierzchni. Na terenie parku należy wykonać częściową rekultywację gleby z rozłożeniem warstwy humusa o grubości 5 - 10 cm oraz założenie i pielęgnacja nowego trawnika na całości parku.
W sąsiedztwie mauzoleum należy usunąć pozostałości betonowych fundamentów i chodnika. Należy zaprojektować system nawadniania terenu parku wodą ze zbiornika na wodę opadową.

Ogrodzenie parku.
Projektowane jest organiczne ogrodzenie z odmiany buku. Stosowany będzie buk pospolity odmiany (Fagus sylvatica) umożliwiający formowanie. Błyszczące liście są bardzo dekoracyjne i wspaniale prezentują się jako tło dla innych roślin lub gdy rośliny posadzone są na granicy działki. Jesienią liście buku przebarwiają się na kolor żółty, a następnie brązowieją i część z nich pozostaje zaschnięta na gałązkach. Poskręcane brązowo rude liście stanowią ozdobę i jednocześnie wciąż pełnią funkcję osłaniającą.
Dodatkowo od strony zewnętrznej parku należy wykonać ogrodzenie panelowe z prętów zgrzewanych ocynkowanych oraz malowanych w kolorze ciemnozielonym. Wysokość panelu ogrodzenia 1,40m – 1,50m. Słupek ogrodzeniowy 60x40x4mm ocynkowany i malowany jak panel ogrodzeniowy.
Przy wjeździe północnym brama panelowa dwuskrzydłowa oraz furtka. Brama otwierana na pilota.
Należy rozważyć odtworzenie drewnianego ogrodzenia w bezpośrednim sąsiedztwie Chaty Żeromskiego z desek zabezpieczonych ciemną matową lakierobejcą. Wszystkie rozwiązania w zakresie projektów budowlanych uzgodnić z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Lublinie

WARIANT I

Dane techniczne.
Wysokość budynku: 1,22 m przy wejściu – budynek zagłębiony w teren, 5,30 m od strony najniższej części działki ( należy rozpatrywać wspólnie z rysunkiem przekroju)
Powierzchnia zabudowy: 635 m2
Powierzchnia użytkowa: 507 m2

Bryła budynku częściowo zagłębiona w teren zgodnie ze spadkiem terenu w celu wpisania się w krajobraz. Projektowany jest budynek na rzucie koła z dostępnym zielonym dziedzińcem gdzie znajdą się miejsca do odpoczynku dla odwiedzających muzeum gości.
Budynek posiada jedną kondygnację nadziemną o zmiennym poziomie posadzki i jest częściowo podpiwniczony.
Dach zielony ekstensywny o łagodnym nachyleniu zapewnia utrzymanie powierzchni biologicznie czynnej.
Wejście do budynku zwrócone jest w kierunku Chaty Żeromskiego.

Wykonane analizy widokowe wskazały na koniecznośc zagłębienia części budynku. Poziom zielonego dachu będzie poniżej poziomu terenu przy wejściu do Chaty. Od strony Chaty widoczny będzie „zielony dywan” dachu. Od strony Mauzoleum widoczna będzie częściowo ściana projektowanego muzeum, wykonanna z naturalnych materiałów z drewna. Od strony ul. Zeromskiego widok zasłaniają wysokie drzewa rosnące na granicy parku i ulicy.
W Nałęczowie wykonano na terenie Parku Zdrojowego budynek Centrum hydroterapii Atrium autorstwa arch. Bolesława Stelmacha. Budynek Atrium jest wyższy niż projektowany budynek Muzeum (przy wejsciu ma wysokość 1 pełnej kondygnacji, boczne elewacje mają wysokość 2 kondygnacji) a pomimo to nie dominuje na terenie Parku Zdrojowego.
Projektowane muzeum przy wejściu ma wys ok 1 metra ponad teren parku.

Materiały elewacyjne.
Elewacje uformowane zostały przy zastosowaniu materiałów naturalnych – pionowych żaluzji wykonanych z desek z drewna: o odporności 30-50lat np. Bangkirai, gatunek I, grubość 25mm. Okucia mocujące żaluzje należy wykonać ze stali nierdzewnej A2. Deski olejowane w celu utrzymania brązowej barwy drewna ( bez olejowania deski zmieniają kolor na szary bez utraty wytrzymałości i odporności). Panele mocowane w rozstawie ok. 25cm. Wysokość paneli 10cm powyżej ścianki attykowej.  Ściana zewnętrzna pod żaluzjami drewnianymi pokryta tynkiem cinkowarstwowym w kolorze grafitowym.
Elewacje od strony dziedzińca wykonać z szyb zespolonych bez pionowej konstrukcji aluminiowej. Pionowe połączenia wypełnić transparentnym silikonem konstrukcyjnym. Od strony dziedzińca górna krawędź przeszklenia powinna być mocowana na poziomie górnej powierzchni dachu, bez stosowania dodatkowych poprzecznych podziałów na szkle. Górna krawędź szkła skośna zgodnie ze spadkiem dachu i geometrią budynku. Dolna krawędź szklenia zamocowana w profilu wpuszczonym w posadzkę. We wszystkich oknach należy stosować pakiety 3 szybowe U=0,65 W/m2K. Szkło bezbarwne, bez efektu lustra (wymagany współczynnik odbicia szkła nie większy niż 6%). Szkło nie powinno zmieniać kolorów we wnętrzu budynku. Nie stosować szkła barwionego.

Patio wewnątrz budynku.
Budynek otacza wewnętrzne patio. Wnętrze patio z drewnianym amfiteatrem (3 rzędy) stanowić będzie przestrzeń dla spotkań z pisarzami, artystami, miejsce wykładów
i koncertów. Żelbetowa konstrukcja amfiteatru pokryta będzie drewnem egzotycznym, np. deski Bangkirai grubości 25mm, szerokości 145mm. Deska olejowana.
Na dziedzińcu projektowana jest zieleń wysoka ( ozdobne drzewo np. jabłoń ozdobna „ Malus ‘Royality’, lub Malus ‘Mokum’) Zasadzone drzewo w obrębie dziedzińca powinno mieć wysokość ok 5m.
Nad częścią dziedzińca wykonane zostanie zadaszenie chroniące przed deszczem. Zadaszenie w lekkiej konstrukcji z tkaniny przepuszczającej światło.
Projektowane odwodnienie patio powinno być wykonane w formie liniowej wzdłuż przeszkleń elewacyjnych patio. Odwodnienie należy ukryć pod warstwą żwiru płukanego o frakcji 16-32mm (pas szerokości 30cm). Elementy odwodnienia nie mogą być widoczne. Pomiędzy żwirem a trawnikiem patio wykonać obrzeże z płaskownika stalowego grubości 10mm., giętego w łuk zgodnie z wymiarami opaski.

Układ funkcjonalny.
Sale wystawowe ułożone są wzdłuż pochylni zagłębiającej się w teren zgodnie
z nachyleniem stoku. Kształt budynku ułatwia orientację wewnątrz budynku.

Nieco wyższy poziom – ze względu na zapewnienie doświetlenia - pomieści pokoje biurowe administracji muzeum.

Materiały zastosowane we wnętrzach cechują się prostotą i trwałością.

•    Ściany z gładkiego betonu architektonicznego. Ściany powinny być wykonywane w systemowych stalowych szalunkach. Nie należy wykonywać krzywizn ścian przy zastosowaniu szalunku z desek. Ściany po wykonaniu powinny mieć gładka powierzchnię, łuk powinien mieć krzywiznę taka jak w dokumentacji projektowej, niedopuszczalne są przebarwienia betonu, ślady po błędnym zawibrowaniu betonu, uszkodzenia betonu. Elementy instalacji elektrycznych ułożone w peszlach przed zalaniem szalunków, tak, aby nie wykonywać bruzd w elementach betonowych ( ścianach, stropach).

•    W salach należy zaprojektować system ruchomych ścian działowych ekspozycyjnych.

•    Podłogi w części biurowej z parkietu dębowego.

•    Podłogi w holu oraz salach wystawowych z płyt kamiennych szlifowanych niepolerowanych, grubości minimum 3cm. Kształt płyt wynikać będzie z promienistego układu ścian. Płyty w części korytarza przy salach będą miały kształt rombów o proporcjach boków 1: 3 układanych prostopadle do środka geometrycznego budynku. Kamień: granit w kolorze jasnym szarym, jednolitym, bez użylenia, bez wtrąceń w innym kolorze. Fuga szerokości 3 mm w kolorze takim jak kamień.

•    Na pochylniach kamień z fakturą antypoślizgową (pasy szerokości 5cm). Kamień na pochylniach układany jak w holu.

•    Sufity podwieszone w salach wystawowych z rastru z drewna dębowego. Elementy drewniane o przekroju o wymiarach 5x8cm, długości dostosowanej do głębokości sal. Elementy ułożone promieniście (zgodnie z promieniem wynikającym ze środka geometrii budynku). Podkonstrukcja w płaszczyźnie górnej nad sufitem drewnianym stalowa.

•    Sufity podwieszone w biurach i sanitariatach z płyt gk gładkich malowanych w kolorze szarym.

•    Sufit podwieszony w szatni i kasie analogicznie jak w salach wystawowych i w sali edukacyjnej.

•    Stropy w holu oraz komunikacji gładkie żelbetowe ( beton architektoniczny) bez jakichkolwiek dodatkowych sufitów podwieszanych. Elementy instalacji oświetleniowych zatopione w elementach żelbetowych w trakcie wykonywania konstrukcji. Wentylacja tych pomieszczeń od strony szatni, sanitariatów i sal.

•    Okna w salach wystawowych wykonać w sposób analogiczny jak przeszklenia w ścianie patio.

•    Pochwyt przy pochylni dla niepełnosprawnych od strony ściany żelbetowej wykonać, jako wnękę o wymiarach 10x10cm szalowaną przed zalaniem betonem, bez jakichkolwiek wykuć po wykonaniu ścian. Pochwyt we wnęce wykonać z drewna dębowego 5x5cm z górną powierzchnią wyobloną.

•    Pochwyt przy pochylni dla niepełnosprawnych od wnętrza korytarza z drewna dębowego 5x5cm z górną powierzchnią wyobloną. Konstrukcja pionowych elementów balustrady stal malowana proszkowo w kolorze czarnym. Mocowanie słupków w posadzce niewidoczne, ukryte poniżej płyt kamiennych.

•    Drzwi do sal ekspozycyjnych oraz sali edukacyjnej całoszklane. Szkło hartowane i klejone bezbarwne przejrzyste

•    Drzwi do pozostałych pomieszczeń bezprzylgowe z ukrytą ościeżnicą, powierzchnia zestawu zlicowana ze ścianą od strony korytarza. Zawiasy drzwiowe wpuszczone w ramę drzwi niewidoczne po zamknięciu drzwi. Powierzchnia drzwi laminowana w kolorze ściany, laminat grubości min. 0,7mm lub grubszy w wykończeniu półmatowym.

•    Drzwi wejściowe do budynku dwuskrzydłowe dębowe gładkie pełne. Wykończenie lakierem półmatowym. Drzwi na pełną wysokość holu wejściowego.

•    Drzwi wejściowe na patio wykonać na wprost drzwi wejściowych do budynku. Rama drzwi aluminiowa z wewnętrznym profilem stalowym usztywniającym konstrukcję. Rama szerokości max. 60mm malowana w kolorze  szarym analogicznie jak okleina drzwi wewnętrznych drewnianych.

•    Należy zaprojektować nietypową zabudowę szatni oraz kasy.

•    Należy zaprojektować nietypowa zabudowę magazynową w pomieszczeniach magazynów oraz pomieszczeniu ,magazynu książek – stalowe regały.

•    Ściany w pomieszczeniach sanitariatów wykończyć płytami gresowymi rektyfikowanymi  14,5x120cm w układzie pionowym. Poziome łączenia płyt bez fugi, pionowe fugi szerokości 3mm. Gres grubości 10mm z fakturą, wzorem i kolorem drewna dębowego. Podłoga wykonana z płyt gresowych 60x60cm, gres rektyfikowany szary lappato.


Instalacje.
•    Instalacja wentylacji i klimatyzacji sal ułożona w kanałach podposadzkowych. Nawiew i wywiew zabudowany w grubości ścian pomiędzy salami z pozostawieniem możliwości wykonania przejść pomiędzy salami przy ścianie elewacyjnej.

•    W salach wystawowych planowana jest odrębna instalacja oświetleniowa – system szynowy oświetlenia ekspozycyjnego z możliwością regulacji natężenia światła i kierunku padania światła.

Konstrukcja.
Fundamenty żelbetowe, ściany konstrukcyjne żelbetowe gr 20-25 cm. Stropy żelbetowe płytowe bezbelkowe. Schody wejściowe do budynku z bloków kamiennych na fundamencie żelbetowym. Kamień granitowy z nawierzchnią antypoślizgową, np. młotkowany. Boczne ściany zejścia żelbetowe malowane farbą do betonu w kolorze grafitowym i obłożone pionowymi drewnianymi żaluzjami z tego samego materiału co panele na elewacjach.